Teknelerde Yönler

Yelkenli Teknede Yönler Nasıl Adlandırılır?

Denizcilikte hangi yöne gidileceği, bir cismin tekneye göre olan pozisyonunu tarif ederken ön, arka, sağ, sol şeklinde değil, denizciliğe özel terimlerle tarifler yapılır.
Pruva / Fore : Teknenin baş tarafının ilerisi ile ufuk çizgisi arasında kalan alan.
Pupa / Stern : Teknenin kıç tarafının gerisi ile ufuk çizgisi arasında kalan alan.
Sancak / Starboard: Kıçtan bakıldığı zaman sağ taraf.
İskele / Port : Kıçtan bakıldığı zaman sol taraf.
Omuzluk / Quarter : Teknenin baş-kıç doğrultusu ile 45 derecelik açı yapan istikamet.
Tekne üzerindeyken bir olay veya bir yön bildirimi yapılırken bu terimler kullanılır. “Sancak baş omuzluktan tekne yaklaşıyor!”

Gemilerde “sol” ve “sağ” terimleri yerine neden “iskele” ve “sancak” terimleri kullanıldığını hiç merak ettiniz mi?
Geçmişte, gemilerin dümenleri merkez hattında olurdu ve bunları kontrol etmek için küreğe benzeyen palalar kullanılırdı. Bugün olduğu gibi o zamanlarda da çoğu insan sağ elini kullanıyordu.
Bu nedenle, denizcilerin çoğu sağ elini kullandığı için gemilerin kontrol edildiği dümen küreği geminin sağ tarafında olurdu.
Çoğu denizci bu nedenle geminin sağ tarafını dümen tarafı yani İngilizce “steering side’’ olarak adlandırırdı, ki daha sonra ‘’starboard” yani sancak olarak bilinmeye başlandı.
“Starboard yani sancak” kelimesi iki eski kelimenin birleşimidir: stéor (“dümen”) ve bord (“geminin yan tarafı”).
Sol taraf ise ‘’Port’’ yani iskele olarak adlandırılır. Çünkü sancak tarafında dümen olan gemiler limana mecburen diğer tarafları ile yanaşacaklardı.